Meer hitte, zachtere winters

Onderzoek KNMI en KNVB over de toekomst van amateurvoetbal in een veranderend klimaat

Warmere zomers zorgen voor meer wedstrijden in de hitte. Zachtere winters veranderen de omstandigheden om te voetballen. Dat blijkt uit onderzoek van het KNMI en de KNVB naar ruim 14 miljoen amateurwedstrijden. Het onderzoek werd gedaan om ook als voetbal voorbereid te zijn op een veranderend klimaat. Een voetbalclub verduurzamen gaat namelijk naast minder energiegebruik en minder CO₂ uitstoten ook over ervoor zorgen dat we in de toekomst op een fijne manier kunnen blijven voetballen.

Een bevroren veld in januari of een regenachtige zaterdag in september: het weer hoort bij het voetbal. Maar het klimaat verandert en ook dat is te merken op het voetbalveld. Onlangs nog werden velden moeilijk bespeelbaar door aanhoudende droogte. Met De Groene Club helpt de KNVB verenigingen om zich klaar te maken voor de toekomst. Clubs krijgen hulp om energie te besparen, kosten te verlagen en hun klimaatimpact te verkleinen. Tegelijkertijd betekent toekomstbestendig voetbal vooruitkijken: onder welke omstandigheden voetballen we in 2050? Daarom legden KNMI en de Groene Club data van ruim 14 miljoen amateurwedstrijden uit de periode 2005 tot en met 2024 naast gegevens over weer en klimaat.

Vaker voetballen bij hoge temperaturen

Vooral rond de start en het einde van het seizoen neemt de kans op wedstrijden bij hoge temperaturen toe. In september werden de afgelopen twintig jaar ruim 53.000 wedstrijden gespeeld bij hittekracht 6 of hoger. In het onderzochte klimaatscenario voor 2050 loopt dat op tot ruim 101.000 wedstrijden: bijna een verdubbeling.

Voor amateurvoetballers is nog niet voldoende bekend vanaf welk moment hitte een gezondheidsrisico vormt. Bij extreme hitte kunnen amateurvoetbalwedstrijden al worden afgelast. Dit geldt bij code rood en in sommige gevallen ook bij code oranje. Daarnaast adviseert de KNVB spelers om de huid te beschermen tegen schadelijke effecten van zon, door schaduw op te zoeken en zonnebrand te gebruiken.

Zachtere winters bieden speelruimte

Tegelijkertijd worden de winters zachter. Tussen 2005 en 2024 werd ongeveer 14% van de wedstrijden in de maanden rond de winter gespeeld bij een gevoelstemperatuur onder nul. In het onderzochte klimaatscenario voor 2050 daalt dat naar minder dan 8%. De temperaturen in december, januari en februari kunnen daardoor vaker gaan lijken op die van november en maart nu.

Dat betekent dat er mogelijk meer speelruimte ontstaat in de winterperiode. Toch betekent dit niet automatisch dat er in de winter meer gevoetbald kan worden. Ook regen, de staat van de velden en andere weersomstandigheden bepalen of een wedstrijd kan doorgaan.

Vooruitkijken voor de toekomst van het voetbal

Het onderzoek vormt geen directe aanleiding om de speeldagenkalender aan te passen. Het helpt de KNVB vooral om op tijd te begrijpen wat een veranderend klimaat voor clubs, spelers en velden kan betekenen. Daarbij wordt verder gekeken naar wat clubs praktisch nodig hebben, om hier in de toekomst goed op in te kunnen spelen. Denk daarbij aan voldoende drinkpauzes en goede schaduwplekken op de verenigingen tijdens warme periodes. Via een innovatieplatform onderzoekt de KNVB daarnaast hoe clubs om kunnen gaan met klimaatverandering en de gevolgen voor de grasvelden.

Goed voorbereid zijn past bij de bredere aanpak van de KNVB en van de Groene Club. Want een toekomstbestendige voetbalclub werkt twee kanten op: de eigen klimaatimpact verkleinen en voorbereiden op een klimaat dat verandert. Dat is belangrijk, omdat een voetbalclub veel meer is dan een plek waar wedstrijden worden gespeeld. Nederland telt ruim 2.800 amateurclubs. Het zijn plekken waar mensen sporten, vrijwilligerswerk doen, vrienden maken en elkaar iedere week ontmoeten. Die plekken willen we ook voor volgende generaties behouden. Daarom kijken we vandaag al naar het voetbal van morgen.